Odpowiadając pismo Zarządu Krajowej Rady Izb Rolniczych z 13 lipca 2026 r. skierowane do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego o sporządzenie analizy sytuacji na rynku mleka, wołowiny i wieprzowiny oraz podjęcie działań interwencyjnych, MRiRW poinformowało, że na bieżąco monitoruje sytuację na poszczególnych rynkach rolnych.

„Dane statystyczne obejmujące ceny zakupu oraz sprzedaży poszczególnych towarów rolnych gromadzone są w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej. Analizowane są również obroty handlu zagranicznego na podstawie danych Ministerstwa Finansów. Szczegółowe analizy rynkowe, z których korzysta Ministerstwo, obejmujące stan i perspektywy m.in. rynku mleka i rynku mięsa wykonywane są przez Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – PIB. Analiza rynków rolnych prowadzona jest również na poziomie rynku unijnego w ramach prac Grupy Ekspertów ds. Wspólnej Organizacji Rynków Rolnych – Produkty Zwierzęce, w ramach której Komisja Europejska przedstawia bieżącą ocenę sytuacji na poszczególnych rynkach, w tym obroty handlowe na rynku światowym.

Zmienność cen na rynkach rolnych determinowana jest zmianami w relacji podażowo- popytowej oraz obrotami w handlu zagranicznym, mającymi szczególne znaczenie dla rynku mleka i wołowiny, których stabilność uzależniona jest m.in. od możliwości sprzedaży w atrakcyjnych cenach nadwyżek produkcyjnych na rynki zagraniczne. Wzrost produkcji na rynku mleka i wieprzowiny przy ograniczonym popycie jest jedną z głównych przyczyn spadkowego trendu cenowego na tych rynkach. W przypadku wołowiny w okresie poprzedzającym obecną korektę cen na rynku, ceny bydła przez wiele miesięcy utrzymywały trend wzrostowy osiągając historycznie nienotowane poziomy we wszystkich kategoriach zwierząt, a trend ten wynikał z silnego popytu przy niedoborach zwierząt do uboju. Obecna korekta cen bydła oceniana jest jako dostosowanie do zmniejszonego popytu i większej cenowej presji konkurencyjnej na rynku światowym.

Należy przypomnieć, że produkty rolne objęte są przepisami wspólnej organizacji rynków rolnych ustanowionych w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 1308/2013, przy czym możliwość rynkowego reagowania na niestabilność cen w celu odwrócenia trendów spadkowych i zwiększenie opłacalności produkcji, tj. dostępnych w tym rozporządzeniu instrumentów interwencji rynkowej jest ograniczona ze względu na progi referencyjne i ceny interwencyjne ustalone na poziomie UE, które mają wysokość niższą niż ceny na wolnym rynku. W przypadku rynku wieprzowiny ograniczenia te wynikają również z mniejszej dostępności mechanizmów interwencyjnych.

Na forum unijnym Polska nieustannie postuluje urealnienie poziomów cen interwencyjnych masła i odtłuszczonego mleka w proszku. Mając na uwadze natężenie zmian, które dotykają sektor mleczarski od jesieni 2025 r., Polska podtrzymuje stanowisko, że Komisja Europejska powinna podjąć pilne działania w celu zachowania rentowności gospodarstw mleczarskich i zapewnienia stabilności sektora. Kwestia bieżącej sytuacji na rynku, urealnienia cen interwencyjnych, jak i systemowych działań zdefiniowanych przez pięć kluczowych filarów (odporność, konkurencyjność, dobrostan, zrównoważoność, unikatowość) w przyjętej przez KE strategii dla produkcji zwierzęcej, były przedmiotem rozmów, zarówno przedstawicieli sektora mleczarskiego, jak i władzy ustawodawczej oraz wykonawczej, na spotkaniach z Panem Christianem Hansenem, Komisarzem UE ds. Rolnictwa, podczas jego wizyty w Polsce w dniach 18-19 czerwca 2026 r.

W dniu 10 lipca 2026 r., Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi, wraz z ośmioma innymi ministrami rolnictwa UE, skierował pismo do Komisarza UE ds. Rolnictwa, w którym zwracają uwagę, że sytuacja na rynku mleka wymaga podjęcia działań wspierających sektor mleczarski, a także wnioskują o powołanie Forum Wysokiego Szczebla, które zajmie się transparentną dyskusją na temat przyszłości sektora mleczarskiego.

Ze względu na przedłużający się okres spadku cen na rynku wieprzowiny Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 22 lipca br. skierował do Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności wniosek o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy finansowej w celu zrekompensowania producentom strat finansowych. We wniosku podkreślone zostały wzrastające koszty produkcji oraz brak opłacalności zagrażającej prowadzeniu produkcji nawet w gospodarstwach z potencjałem rozwoju.

Planowana jest również pomoc finansowa do zakupu loszek hodowlanych oraz wsparcie dla hodowców utrzymujących lochy, w celu odbudowy krajowego potencjału produkcyjnego.

W MRiRW prowadzone są również prace nad modyfikacją Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, w celu uwzględnienia w nim mechanizmu, za pośrednictwem którego udzielana będzie pomoc na rzecz organizacji producentów w sektorach wieprzowiny oraz wołowiny. Proponowane w ramach ww. mechanizmu wsparcie udzielane będzie organizacjom producentów, które zostały uznane w ww. sektorach od 1 stycznia 2023 r., w celu finansowania działań i inwestycji, dzięki którym będą mogły umacniać swoją pozycję w relacjach z innymi podmiotami łańcucha handlowego i zwiększać swoją konkurencyjność. Jeśli planowane zmiany uzyskają zgodę Komisji Europejskiej, opracowane zostaną wytyczne MRiRW dla tego mechanizmu wsparcia i będą one podlegały konsultacjom.

Aktualnie trwają prace dotyczące założeń strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce. Instytut Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej – Państwowy Instytut Badawczy, na zlecenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, realizuje zadanie „Założenia strategii rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce – koordynacja debaty publicznej”. Celem tego zadania jest:
– opracowanie diagnozy uwarunkowań rozwoju sektora produkcji zwierzęcej w Polsce (rynkowych, regulacyjnych, środowiskowych i strukturalnych) wraz z identyfikacją kluczowych ograniczeń i czynników ryzyka,
– ocena adekwatności obecnych instrumentów wsparcia w ramach WPR oraz sformułowanie propozycji kierunków/interwencji w nowych ramach po 2027 r.,
– zdefiniowanie strategicznych dylematów rozwojowych sektora oraz przygotowanie wariantowych ścieżek rozwoju i polityki (scenariusze) wraz z kryteriami porównawczymi,
– koordynacja debaty publicznej: mapowanie interesariuszy, zebranie i synteza stanowisk, wypracowanie obszarów konsensusu i rozbieżności oraz przełożenie wniosków z konsultacji na warianty polityki.
Wynikiem będzie zestaw wariantów polityki (2–3 scenariusze) wraz z opisem konsekwencji, ryzyk wdrożeniowych oraz propozycją instrumentów (w tym w odniesieniu do ram WPR po 2027 r.).

Jednocześnie Komisja Europejska przyjęła w dniu 7 lipca 2026 r. dokument „Strategia dla produkcji zwierzęcej”, którego celem jest stworzenie długoterminowych ram dla konkurencyjnego, odpornego i zrównoważonego sektora, przy uwzględnieniu różnorodności modeli produkcji w UE. Strategia ma zwiększyć przewidywalność, wspierać inwestycje i wzmacniać odporność sektora, a także ukierunkować odpowiednie wykorzystania WPR i innych instrumentów finansowych.

Ponadto, wśród celów Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz stabilizacji krajowego rynku rolno-spożywczego, w tym rynku mleka i jego przetworów, jest unormowanie zasad współpracy branży z sieciami handlowymi oraz ograniczenie stosowania nieuczciwych praktyk handlowych. Na spotkaniu zorganizowanym w dniu 17 czerwca 2026 r. w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi z przedstawicielami sektora przetwórczego, wśród omawianych propozycji zmian znalazło się także zwiększenie kompetencji i zasobów Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK). Wśród kwestionowanych przez UOKIK praktyk stosowanych w umowach zawieranych pomiędzy rolnikami i mleczarniami znalazły się zapisy dotyczące zasad ustalania ceny skupu mleka i jej zmiany, badania jakości mleka, wypowiadania umów i stosowania kar umownych oraz klauzule dotyczące wyłączności i siły wyższej. Prowadzone przez UOKIK kontrole oraz rozmowy z organizacjami branży mleczarskiej w Polsce mają na celu wyeliminowanie zachowań niekorzystanych dla rolników oraz wypracowanie dobrych praktyk rynkowych, a w efekcie poprawę relacji pomiędzy przetwórcami a producentami mleka.”

W załączeniu: pismo KRIR odp. MRiRW