W odpowiedzi na wystąpienie Zarządu Krajowej Rady Izb Rolniczych z 25 lutego 2026 r., realizujące wniosek przyjęty na Posiedzeniu KRIR, dotyczący zniesienia kar nakładanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) na rolników realizujących praktykę Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia za przekroczenie dawek fosforu, potasu i magnezu, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazał pismem z dnia 16 marca 2026 r. następujące wyjaśnienia.
Podstawowym aktem prawym regulującym funkcjonowanie ekoschematów jest Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 (1) ustanawiające przepisy dotyczące planów strategicznych WPR. Zgodnie z art. 31 ust 1 tego rozporządzenia „Państwa członkowskie ustanawiają dobrowolne schematy na rzecz klimatu, środowiska i dobrostanu zwierząt (zwane dalej „ekoschematami”) oraz zapewniają im wsparcie na warunkach określonych w niniejszym artykule i doprecyzowanych w ich planach strategicznych WPR.”. Z przepisu tego wynika, że płatności w ramach eksochematów przyznawane są rolnikom, którzy dobrowolnie podejmują określone praktyki korzystne dla klimatu, środowiska lub dobrostanu zwierząt.
Kluczowe znaczenie dla określenia zakresu ekoschematów ma art. 31 ust. 5 rozporządzenia 2021/2115 (1), zgodnie z którym państwa członkowskie muszą zapewnić m.in. „wyłącznie płatności z tytułu zobowiązań, które: a) wykraczają poza odnośne wymogi podstawowe w zakresie zarządzania i normy dobrej kultury rolnej zgodnej z ochroną środowiska ustanowione zgodnie z rozdziałem I sekcja 2;”, czyli normy i wymogi warunkowości.
W ramach warunkowości, która stanowi bazę do określenia wymogów dla dodatkowo płatnych, dobrowolnych działań podejmowanych przez rolnika, rolnicy zobowiązani są do posiadania oraz przestrzegania planu nawożenia obejmującego wyłącznie nawożenie azotem. Z tego względu praktyka Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia wykracza poza wymagania warunkowości, ponieważ odnosi się nie tylko do azotu, lecz także do innych podstawowych składników pokarmowych roślin, takich jak fosfor (P), potas (K) i magnez (Mg), a także uwzględnia odczyn gleby (pH).
Na podstawie wyników analizy próbek gleby możliwe jest właściwe określenie potrzeb nawozowych roślin oraz dobranie odpowiednich dawek składników pokarmowych, nie tylko azotu, lecz również fosforu, potasu i magnezu. Na tej podstawie sporządzony jest plan nawożenia, którego należy przestrzegać w gospodarstwie. Dodatkowe działania, wykraczające poza wymagania warunkowości i odnoszące się do gospodarki składnikami takimi jak fosfor, azot i potas, stanowią warunek otrzymania płatności w ramach praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia. Jako podstawę określenia wysokości wsparcia przyjęto utracone korzyści oraz dodatkowe koszty związane z realizacją tej praktyki.
W nawiązaniu do powyższego należy wyjaśnić, że Polska jako państwo członkowskie Unii Europejskiej, zobowiązana jest do zapewnienia stosowania proporcjonalnych zmniejszeń płatności wobec beneficjentów, którzy nie spełniają warunków przyznania wsparcia. Zgodnie z art. 59 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. (2) państwa członkowskie są zobowiązane do wprowadzenia środków zapewniających ochronę interesów finansowych Unii Europejskiej, w tym do weryfikacji spełniania warunków przyznania wsparcia oraz do stosowania skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających kar w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości.
W konsekwencji, w sytuacji gdy beneficjent nie spełnia warunków przyznania płatności lub wsparcia finansowanego ze środków WPR, w tym w ramach praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia, ARiMR jest zobowiązana do zastosowania odpowiednich środków administracyjnych, w szczególności zmniejszenia należnej płatności albo odmowy jej przyznania, z uwzględnieniem zasady proporcjonalności.
Szczegółowy opis sposobu weryfikacji przez ARiMR spełniania wymogów dotyczących praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożenia został przedstawiony w piśmie znak: DPB.bk.543.57.2026 z dnia 14 stycznia br.
KRIR-MR-255-2026 wniosek KRIR odp. MRiRW do KRIR ws. zniesienia kar w ramach praktyki Opracowanie i przestrzeganie planu nawożeniaPobierz