W odpowiedzi na wystąpienie Zarządu Krajowej Rady Izb Rolniczych realizujące wniosek przyjęty na Posiedzeniu Krajowej Rady Izb Rolniczych w dniu 18 lutego 2026 r., w sprawie uruchomienia rekompensaty utraconych dochodów z tytułu otwarcia rynku rolnego UE dla USA, MERCOSUR, Ukrainy i innych umów międzynarodowych zawieranych przez UE w imieniu państw członkowskich Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przedstawił pismem z 11 kwietnia 2026 r. następującą odpowiedź:

„w kwestii importu z Ukrainy informuję, że od połowy kwietnia 2023 r. obowiązuje zakaz przywozu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej określonych produktów rolnych (tj. pszenicy, kukurydzy, rzepaku, słonecznika, mąki pszennej, śrut i makuchów rzepakowych) z tego kierunku. Możliwy jest wyłącznie tranzyt ww.

produktów przez Polskę. Zakaz obowiązuje bezterminowo i pozostanie utrzymany do czasu ustabilizowania sytuacji rynkowej oraz potwierdzenia braku zagrożeń dla bezpieczeństwa żywności i opłacalności krajowej produkcji.

Ponadto informuję, że w pełni dostrzegam znaczenie rolnictwa jako fundamentu bezpieczeństwa żywnościowego państwa i filaru stabilności. Polski Rząd konsekwentnie zabiega o to, aby warunki handlu międzynarodowego nie stawiały polskich producentów w sytuacji nierównej konkurencji. MRiRW zgłosiło jednoznaczny sprzeciw wobec dotychczasowego kształtu umowy UE-Mercosur, wskazując, że umożliwiałaby ona napływ produktów rolno-spożywczych wytwarzanych według standardów istotnie odbiegających od unijnych, co skutkowałoby poważnym zagrożeniem dla krajowych producentów. Ponadto, Polska aktywnie uczestniczy w dyskusjach na forum UE, podkreślając konieczność zagwarantowania bezpieczeństwa ekonomicznego europejskich rolników oraz efektywnej ochrony rynków krajowych.

W odniesieniu do postulatu skrupulatnego monitorowania cen na rynkach rolnych informuję, że w Ministerstwie od ponad 20 lat prowadzony jest systematyczny monitoring cen produktów rolno-spożywczych w ramach Zintegrowanego Systemu Rolniczej Informacji Rynkowej (ZSRIR). Dane rynkowe są pozyskiwane na różnych etapach łańcucha dystrybucji żywności. Są one przekazywane w szczególności przez:

podmioty skupujące i przetwórcze, firmy handlowe, rynki hurtowe oraz sieci handlowe. W ramach ZSRIR monitorowane są ceny surowców rolnych, m.in. ziarna zbóż, rzepaku, drobiu, bydła, świń, mleka, jaj a także owoców i warzyw. Ponadto, zbierane są również ceny produktów przetworzonych tj.: mięsa, produktów mlecznych, cukru oraz mąki a także pasz dla zwierząt.

Należy podkreślić również, że zapewnienie równych warunków konkurencji dla producentów rolnych wymaga konsekwentnego stosowania jednolitych zasad w odniesieniu zarówno do produkcji wewnątrz Unii Europejskiej, jak i do produktów importowanych z państw trzecich, tak aby wyeliminować ryzyko nieuczciwej przewagi kosztowej wynikającej z niższych standardów w państwach trzecich. Takie podejście sprzyjać będzie nie tylko stabilności ekonomicznej sektora rolnego, lecz również wzmacniać jego konkurencyjność w długim okresie.

Z tego względu konsekwentnie podtrzymuję stanowisko, zgodnie z którym wszystkie towary wprowadzane do obrotu na rynku Unii Europejskiej powinny podlegać jednolitym i równoważnym wymaganiom w zakresie standardów produkcji, niezależnie od państwa ich pochodzenia. Stanowisko to było wielokrotnie prezentowane na forum unijnym i pozostaje w pełnej zgodności z dotychczasową linią rządu, zakładającą konieczność zapewnienia równych wymogów jakościowych oraz bezpieczeństwa zdrowotnego dla produktów wytwarzanych w UE oraz importowanych z państw trzecich.

Uwzględniając konieczność zapewnienia bezpieczeństwa konsumentom oraz zagwarantowania uczciwych warunków konkurencji producentom rolnym, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, we współpracy z Ministerstwem Zdrowia, prowadzi prace nad czasowym zawieszeniem możliwości importu oraz wprowadzania do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środków spożywczych pochodzących spoza Unii Europejskiej, zawierających pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin zakazanych do stosowania na obszarze UE. Projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie ustanowienia szczególnych wymagań dla środków spożywczych w zakresie pozostałości substancji czynnych środków ochrony roślin został ujęty w wykazie prac legislacyjnych Ministra Zdrowia pod numerem MZ 1877. Projekt ten został następnie, zgodnie z obowiązującymi procedurami legislacyjnymi, skierowany do uzgodnień i konsultacji (przebieg procesu legislacyjnego można śledzić na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji:

Równolegle Rzeczpospolita Polska wystąpiła do Komisji Europejskiej z wnioskiem o zastosowanie środków nadzwyczajnych na podstawie art. 53 rozporządzenia 178/20021) oraz o obniżenie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości (NDP) w żywności dla substancji czynnych środków ochrony roślin niedopuszczonych do stosowania w Unii Europejskiej, w ramach regulacji obowiązujących na poziomie prawa unijnego.

Na poziomie Unii Europejskiej, w ramach pakietu uproszczeniowego Omnibus X dotyczącego bezpieczeństwa żywności i pasz, prowadzone są ponadto prace legislacyjne nad zmianą rozporządzenia 396/20052) w zakresie ograniczenia tolerancji importowej oraz integracji procesu ustalania NDP dla produktów pochodzących z państw trzecich z ogólnym systemem ustalania NDP. W praktyce umożliwi to obniżanie obowiązujących poziomów NDP w odniesieniu do produktówimportowanych.

Niezależnie od powyższego należy zauważyć, że w ramach dyskusji na temat Wieloletnich Ram Finansowych (WRF) 2028 2034 Komisja Europejska zapowiedziała utworzenie funduszu (Unity Safety Net) o wartości 6,3 mld EUR. Środki te byłyby przeznaczone do finansowania działań interwencyjnych w przypadku wystąpienia zakłóceń na rynku (np. jako skutek uboczny i nieoczekiwany umowy handlowej, czy w wyniku wzrostu kosztów produkcji lub nagłej zmiany popytu).

Ponadto, Polska zgłasza na forum UE postulat utworzenia funduszu dedykowanego rekompensowaniu rolnikom ewentualnych strat wynikających z wejścia w życie umowy z Mercosurem oraz innych umów handlowych.

W stanowisku KRIR padają nie w pełni słuszne stwierdzenia, dotyczące stanu relacji z Ukrainą i skutków umowy z Mercosuru.

W odniesieniu do stwierdzenia w piśmie KRIR o otwarciu rynku na import z Ukrainy należy zaznaczy, że w 2025 r. w imporcie z Ukrainy nastąpiło odejście od pełnej liberalizacji ceł, obowiązującej od 2022 r. W przypadku towarów wrażliwych przywrócono kontyngenty taryfowe, natomiast w imporcie owoców i warzyw ponownie zastosowano mechanizm cen wejścia. Ograniczenie liberalizacji przyczyniło się do istotnego spadku unijnego importu z Ukrainy, zwłaszcza w odniesieniu do cukru oraz zbóż. Jednocześnie należy odnotować, że nadal obowiązuje wprowadzony jednostronnie przez Polskę – i kwestionowany przez Ukrainę oraz Komisję Europejską – zakaz importu z Ukrainy pszenicy, kukurydzy, rzepaku, słonecznika oraz niektórych produktów ich przemiału.

Odnosząc się do stwierdzenia w piśmie KRIR, że rozpoczęcie tymczasowego stosowania umowy z Mercosurem będzie miało skutki szczególnie widoczne w sektorach cukru, wołowiny i mięsa drobiowego, należy stwierdzić, że umowa z Mercosurem w praktyce nie przewiduje istotnego zwiększenia dostępu do unijnego rynku cukru. Liberalizacja ceł na import z Brazylii cukru trzcinowego przeznaczonego do rafinacji będzie realizowana w ramach już istniejącego kontyngentu taryfowego WTO, uzupełnionego jedynie o niewielki kontyngent (10 tys. ton) dla Paragwaju.

Kontyngenty taryfowe na import mięsa drobiowego, a w szczególności wołowego, z państw Mercosuru będą początkowo ograniczone. Docelowe ich wielkości będą osiągnięte po 6 latach. Potencjalny negatywny wpływ na polski sektor mięsny może mieć charakter głównie pośredni, związany z ewentualnym wzrostem importu z państw Mercosuru na rynki krajów Europy Zachodniej i wypieraniem z tych rynków polskich produktów.”

„1) Rozporządzenie (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności

2) Rozporządzenie (we) nr 396/2005 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 23 lutego 2005 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych poziomów pozostałości pestycydów w żywności i paszy pochodzenia roślinnego i zwierzęcego oraz na ich powierzchni, zmieniające dyrektywę Rady 91/414/EWG”

Źródło: KRIR