Zarząd Świętokrzyskiej Izby Rolniczej, realizując wnioski zgłoszone podczas posiedzeń Rad Powiatowych ŚIR w miesiącu czerwcu, po opracowaniu, przesłał na ręce Prezesa Krajowej Rady Izb Rolniczych Wiktora Szmulewicza do realizacji wg właściwości.
Oto one:
1. Rady Powiatowe Świętokrzyskiej Izby Rolniczej wnoszą o podjęcie działań zmierzających do kompleksowej zmiany systemu szacowania i finansowania szkód łowieckich. Rosnąca liczebność zwierzyny powoduje coraz większe straty w gospodarstwach rolnych, a obecny system nie zapewnia rolnikom pełnej i sprawiedliwej rekompensaty ponoszonych szkód. Ciężar finansowy odszkodowań nie powinien spoczywać wyłącznie na kołach łowieckich, ponieważ utrzymanie populacji zwierzyny jest elementem polityki państwa w zakresie ochrony przyrody i gospodarki łowieckiej. Rady postulują o utworzenie państwowego funduszu współfinansującego wypłatę odszkodowań za szkody łowieckie. Środki funduszu mogłyby pochodzić z budżetu państwa oraz wpływów związanych z gospodarką łowiecką. Dzięki temu możliwe byłoby zapewnienie pełnych i terminowych wypłat odszkodowań niezależnie od sytuacji finansowej poszczególnych kół łowieckich. Jednocześnie wnosimy o odejście od obecnego modelu szacowania szkód przez przedstawicieli stron zainteresowanych, na rzecz powołania profesjonalnych, niezależnych zespołów szacujących. W skład takich zespołów powinni wchodzić rzeczoznawcy posiadający odpowiednie kwalifikacje z zakresu produkcji roślinnej, przedstawiciele Ośrodków Doradztwa Rolniczego, Izb Rolniczych oraz – w razie potrzeby – biegli z zakresu łowiectwa. Zapewni to obiektywizm, ograniczy liczbę sporów i zwiększy zaufanie do procesu szacowania. Rada proponuje również wprowadzenie jednolitych ogólnopolskich standardów szacowania szkód, cyfrowej dokumentacji fotograficznej i geolokalizacji, ustawowych terminów na przeprowadzenie oględzin i wypłatę odszkodowań oraz możliwości odwołania się do niezależnego organu bez konieczności prowadzenia kosztownych postępowań sądowych. W ocenie Rady przedstawione rozwiązania pozwolą stworzyć sprawiedliwy, przejrzysty i skuteczny system rekompensowania szkód łowieckich, który będzie chronił interesy producentów rolnych, a jednocześnie zapewni stabilne funkcjonowanie gospodarki łowieckiej.
2. Rady Powiatowe Świętokrzyskiej Izby Rolniczej wnioskują o wprowadzenie rozwiązania polegającego na sukcesywnym rozpatrywaniu oraz wypłacie płatności bezpośrednich i obszarowych według kolejności prawidłowo złożonych wniosków. Rolnicy, którzy złożą kompletne i wolne od błędów wnioski we wcześniejszym terminie, powinni mieć możliwość otrzymania należnych środków finansowych wcześniej, niż osoby składające dokumenty pod koniec naboru. Takie rozwiązanie zachęci beneficjentów do wcześniejszego składania dokumentów, odciąży system w końcowym okresie naboru oraz usprawni pracę administracji. Przyspieszenie wypłat dla rolników składających wnioski na początku kampanii pozwoli poprawić płynność finansową gospodarstw, ułatwi terminowy zakup środków do produkcji rolnej oraz realizację bieżących zobowiązań. Jednocześnie nie ograniczy prawa pozostałych producentów do uzyskania płatności, a jedynie usprawni organizację procesu ich obsługi. Rada zwraca się o przeanalizowanie możliwości wdrożenia powyższego rozwiązania w kolejnych kampaniach przyznawania płatności obszarowych.
3. Rady Powiatowe ŚIR wnioskują o przywrócenie programu „Locha Plus” jako wsparcie polskiej produkcji trzody chlewnej. Na koniec pierwszego kwartału 2026 roku w Polsce znajdowało się ok. 9 mln. sztuk trzody w 42 067 stadach. Na przestrzeni trzech miesięcy ubyło ok. 261 tys. sztuk trzody i zlikwidowano 1 507 stad. Ponadto, długoterminowym problemem pozostaje strukturalna słabość polskiej hodowli, która jest silnie uzależniona od importu. Rocznie sprowadzamy do kraju około 7,5 miliona warchlaków i prosiąt, co jest skutkiem dramatycznego spadku pogłowia loch. Według szacunków sektor potrzebuje około 200 tysięcy nowych miejsc dla loch.
Podczas III Światowego Dnia Mięsa (17–18 czerwca 2026r.) ogłoszono ramowe założenie nowej strategii dla rynku wieprzowiny, m.in. produkcja trzody chlewnej prowadzona jest przede wszystkim przez rodzinne gospodarstwa rolne, produkcja trzody chlewnej opiera się w całości na krajowej produkcji prosiąt. Polskie Forum Wieprzowiny rozpoczęło prace nad strategią odbudowy pogłowia loch. Jednak za strategią muszą iść działania takie jak programy wsparcia dla rolników, które będą oznaczać przewidywalne dochody i pozwolą na realne planowanie na lata.
4. Rady Powiatowe Świętokrzyskiej Izby Rolniczej wnioskują o podjęcie działań zmierzających do uproszczenia i cyfryzacji procedury szacowania szkód w gospodarstwach rolnych spowodowanych przez niekorzystne zjawiska atmosferyczne. Jako przedstawiciele Świętokrzyskiej Izby Rolniczej od wielu lat uczestniczymy w pracach komisji szacujących szkody w gospodarstwach rolnych. W związku z doświadczeniami zdobytymi podczas szacowania szkód wywołanych przez przymrozki wiosenne, grad, deszcz nawalny oraz inne niekorzystne zjawiska atmosferyczne, dostrzegamy potrzebę pilnego uproszczenia obecnie obowiązującej procedury. Aktualny system opiera się na wielokrotnym przepisywaniu tych samych danych, sporządzaniu licznych arkuszy kalkulacyjnych oraz ręcznym łączeniu informacji pochodzących z różnych gmin i dotyczących różnych rodzajów szkód. Powoduje to znaczne obciążenie pracowników urzędów gmin, wydłuża czas opracowywania dokumentacji oraz zwiększa ryzyko popełnienia błędów. W szczególności problematyczne jest:
- ręczne przepisywanie danych dotyczących upraw do arkuszy kalkulacyjnych,
- ręczne łączenie protokołów sporządzonych przez różne gminy,
- ręczne łączenie szkód spowodowanych różnymi zjawiskami atmosferycznymi,
- konieczność sporządzania licznych zestawień statystycznych dla Wojewody i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi,
- ryzyko błędów wynikających z wielokrotnego przetwarzania tych samych danych.
W związku z powyższym proponujemy rozważenie wdrożenia rozwiązania informatycznego opartego na integracji procedury szacowania szkód z systemami Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Proponowane rozwiązanie polegałoby na:
1. Umożliwieniu upoważnionym członkom komisji lub pracownikom Urzędów Gmin pobierania z systemu ARiMR danych dotyczących struktury upraw gospodarstwa rolnego zgłoszonych przez producenta rolnego we wniosku o płatności bezpośrednie.
2. Wygenerowaniu jednolitego formularza zawierającego wszystkie uprawy zadeklarowane przez rolnika.
3. Dokonywaniu przez komisję wpisów dotyczących wysokości szkód bezpośrednio na takim formularzu podczas oględzin gospodarstwa.
4 Złożeniu podpisów przez wszystkich członków komisji oraz producenta rolnego na jednym dokumencie stanowiącym podstawę oszacowania szkód.
5. Wprowadzeniu do systemu jedynie wysokości szkód dla poszczególnych upraw bez konieczności ponownego przepisywania całej struktury gospodarstwa.
6. Dołączeniu skanu podpisanego dokumentu do elektronicznej dokumentacji gospodarstwa jako potwierdzenia wykonanych czynności.
W naszej ocenie takie rozwiązanie pozwoliłoby:
- znacząco ograniczyć nakład pracy Urzędów Gmin,
- przyspieszyć sporządzanie protokołów,
- ograniczyć liczbę błędów rachunkowych i technicznych,
- wyeliminować konieczność wielokrotnego przepisywania tych samych danych,
- umożliwić automatyczne tworzenie zestawień statystycznych dla gmin, wojewodów i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
- usprawnić proces udzielania pomocy poszkodowanym producentom rolnym.
Podkreślenia wymaga fakt, że dane dotyczące struktury upraw są już gromadzone przez ARiMR, dlatego ich ponowne ręczne przepisywanie przez komisje i pracowników Urzędów Gmin stanowi niepotrzebne powielanie czynności administracyjnych. Mając na uwadze konieczność usprawnienia pracy komisji szacujących szkody oraz ograniczenia obciążeń administracyjnych nakładanych na samorządy gminne, Zarząd Świętokrzyskiej Izby Rolniczej popiera ten wniosek.
5. Wnioskujemy o podjęcie działań w celu dodania nowego ryzyka w systemie ubezpieczeń upraw, jakim jest niekorzystne zjawisko wysokich temperatur.
W ostatnim czasie obszar naszego kraju został dotknięty niekorzystnym zjawiskiem atmosferycznym, jakim jest zjawisko bardzo wysokich temperatur. Ekstremalne upały doprowadziły do poważnych uszkodzeń krzewów powodując, że owoce dosłownie ugotowały się na pędach, zaschły lub masowo opadły. Wskutek wysokich temperatur zniszczeniu uległy uprawy i plantacje owoców miękkich, głównie porzeczek i agrestu.
Obecnie Ustawa o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich nie przewiduje możliwości ubezpieczenia upraw warzyw i owoców od ryzyka wysokich temperatur. Aktualna rzeczywistość wymusza potrzebę wprowadzenia ryzyka ubezpieczeniowego w uprawach jakim są rekordowo wysokie temperatury.
W związku z powyższym prosimy o podjęcie interwencji zmierzającej do zmiany ustawy o ubezpieczeniach rolnych i dodanie nowego ryzyka ubezpieczeniowego w uprawach, jakim jest wystąpienie bardzo wysokich temperatur.
6. Wnioskujemy o pilną interwencję na rynku zbóż i roślin białkowych w związku z utrzymującymi się na bardzo niskim poziomie cenami skupu.
Obecne ceny, wynoszące około 620 zł/t jęczmienia oraz 800 zł/t grochu, nie pokrywają kosztów produkcji ponoszonych przez rolników. Wysokie ceny nawozów, środków ochrony roślin, paliwa i pozostałych środków do produkcji sprawiają, że sprzedaż płodów rolnych po obecnych stawkach jest nieopłacalna.
W związku z powyższym wnosimy o podjęcie działań mających na celu poprawę sytuacji producentów, w szczególności poprzez uruchomienie odpowiednich mechanizmów wsparcia oraz działań stabilizujących rynek. Dalsze utrzymywanie się tak niskich cen zagraża opłacalności produkcji i stabilności ekonomicznej gospodarstw rolnych.