Zarząd KRIR pismem z dnia 04 września 2026 r., zgłosił uwagi samorządu rolniczego do projektu rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, które przedstawiami poniżej.
Odnośnie do „zastąpienia warunku posiadania w dniu wystąpienia niekorzystnego zjawiska ubezpieczenia 50% powierzchni upraw, warunkiem posiadania ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w gospodarstwie rolnym w roku, w którym wystąpiły szkody”, wydaje się korzystne. Jednak konieczne jest doprecyzowanie projektowanego przepisu dotyczącego posiadania ubezpieczenia 50% powierzchni upraw w roku, w którym wystąpiły szkody.
W praktyce rolniczej znaczna część upraw, w szczególności upraw ozimych, jest ubezpieczana jesienią roku poprzedzającego rok zbioru. Przyjęcie literalnego rozumienia projektowanego przepisu może prowadzić do sytuacji, w której producent posiada ważną umowę ubezpieczenia dotyczącą upraw prowadzonych w roku wystąpienia szkody, lecz nie zostanie ona uwzględniona przy ocenie spełnienia warunku 50%.
Wnosimy zatem o jednoznaczne wskazanie, że przy ustalaniu spełnienia warunku ubezpieczenia 50% powierzchni upraw uwzględnia się również umowy ubezpieczenia zawarte przed rozpoczęciem roku, jeżeli dotyczą upraw prowadzonych w roku, w którym wystąpiły szkody lub przepis dozwala zaliczyć 50% ubezpieczenia upraw zawartych w danym roku, którym zbiór będzie w roku następnym.
W sprawie zmiany w § 13x dotyczącej sposobu wyliczenia procentowej wysokości szkód spowodowanych wystąpieniem suszy w gospodarstwie rolnym, informujemy, że szacowanie szkód suszowych przez IUNG-PIB nie odzwierciedla sytuacji w terenie. Sieć pomiarowa nie jest wystarczająca do prawidłowej oceny suszy na obszarze kraju, zatem dane z Instytutu nie powinny być decydującymi. Postulujemy umożliwienie rolnikowi wykazania rzeczywistego poziomu szkód, w szczególności poprzez zdjęcia stanu upraw, dokumentację gospodarstwa lub inne dowody w trybie odwoławczym.
W przypadku rozbieżności pomiędzy danymi IUNG-PIB a rzeczywistym stanem upraw należy wprowadzić możliwość dodatkowej weryfikacji szkody oraz wprowadzić procedurę odwoławczą, tak aby rolnik miał możliwość zakwestionowania wyniku ustalonego wyłącznie na podstawie danych modelowych.
Samorząd rolniczy zauważa, że projektowane przepisy usuwają obowiązek podawania danych dotyczących produkcji zwierzęcej przy szacowaniu szkód suszowych – co może nie uwzględniać kosztów zakupu paszy zastępczej w związku z niezebraniem plonów upraw paszowych, przez co rolnicy prowadzący produkcję zwierzęcą mogą ponosić podwójną stratę z powodu tej samej suszy – raz w uprawach, drugi raz w produkcji zwierzęcej.
W sprawie pomocy w formie dopłat do oprocentowania kredytów bankowych na sfinansowanie zobowiązań cywilnoprawnych producenta rolnego, warunek spadku przychodów o co najmniej 30% może wyłączyć znaczną grupę gospodarstw, w których przychody nie spadły o 30%, natomiast na wskutek znacznego wzrostu kosztów produkcji, rzeczywista płynność finansowa gospodarstw, zachwiała się ze względu na spadek dochodów o ponad 30%.
Jednocześnie zwracamy uwagę na ograniczenie pomocy do zobowiązań cywilnoprawnych podjętych nie później niż 12 miesięcy przed dniem złożenia wniosku o udzielenie kredytu. Tak krótki okres nie wydaje się za adekwatny do specyfiki działalności rolniczej, w której zobowiązania związane z zakupem środków do produkcji, pasz, nawozów, paliwa, usług czy inwestycji być terminowane przekraczające rok, a skutki ekonomiczne ich zaciągnięcia mogą ujawnić się dopiero po upływie kilku miesięcy.
Zwracamy się o wydłużenie okresu, w którym zobowiązanie mogło zostać zaciągnięte, tak aby pomoc mogła objąć gospodarstwa, w których pogorszenie sytuacji ekonomicznej nastąpiło we wcześniejszym okresie, mimo że zobowiązania pozostawały bezpośrednio związane z prowadzoną działalnością rolniczą.
W sprawie pomocy dla producentów owoców i warzyw poszkodowanych wskutek wysokich temperatur, samorząd rolniczy uważa, że ograniczenie możliwości uzyskania pomocy wyłącznie do szkód powstałych w dniach 27–29 czerwca 2026 r. może prowadzić do nieuzasadnionego wyłączenia części producentów rolnych, których uprawy zostały uszkodzone wskutek wysokich temperatur występujących w tym okresie, lecz skutki tych zjawisk ujawniły się w dniach bezpośrednio poprzedzających lub następujących po wskazanym terminie, dlatego postulujemy rozszerzenie okresu objętego pomocą na cały okres występowania fali wysokich temperatur w 2026 r., potwierdzony danymi meteorologicznymi, zamiast wskazywania sztywnego przedziału trzech dni. Pomoc powinna być uzależniona od faktycznego wystąpienia wysokiej temperatury i związanych z nią szkód w uprawach, a nie wyłącznie od daty ich wystąpienia. Ponadto, termin składania wniosków do 15 września 2026 r. jest zbyt krótki i powinien być wydłużony 30 września 2026 r.
W sprawie pomocy do zakupu loszek hodowlanych samorząd rolniczy wielokrotnie wnioskował o wsparcie dla producentów trzody chlewnej. Zauważamy pewne rozbieżności pomiędzy brzmieniem projektowanego przepisu a uzasadnieniem oraz przepisami przejściowymi dotyczące okresu, w którym mogły zostać zakupione loszki kwalifikujące się do pomocy. Przepisy powinny jednoznacznie wskazywać, czy pomocą objęte są loszki zakupione w roku złożenia wniosku, czy również w roku poprzedzającym.
Wnosimy również o uwzględnienie sytuacji, w których zmniejszenie liczby zwierząt utrzymywanych w gospodarstwie nastąpiło z przyczyn niezależnych od producenta rolnego, w szczególności wskutek choroby, padnięcia zwierząt lub nakazu ich likwidacji wydanego przez Inspekcję Weterynaryjną. W takich przypadkach producent, który prawidłowo zrealizował cel programu, nie powinien tracić prawa do drugiej raty pomocy wyłącznie z przyczyn niezależnych od jego działania.
W odniesieniu do projektowanego § 13zzzn wnosimy o doprecyzowanie, czy pomoc w wysokości 1000 zł przysługuje do każdej lochy przebywającej w siedzibie stada niezależnie od okresu jej użytkowania, czy wyłącznie do loch nowo wprowadzonych do stada oraz czy warunkiem uzyskania pomocy jest oznakowanie kolczykiem z indywidualnym numerem identyfikacyjnym całego stada macior, czy wystarczające jest oznakowanie części stada, z wypłatą pomocy proporcjonalnie do liczby oznakowanych sztuk. Prosimy również o wskazanie wzoru i wymogów technicznych kolczyka uprawniającego do pomocy. Ponadto zwracamy uwagę, że termin składania wniosków (do 20 września 2026 r.) jest istotnie krótszy niż w przypadku pozostałych form pomocy przewidzianych w projekcie (np. do 30 listopada), co przy konieczności zakupu kolczyków, oznakowania zwierząt i zgłoszenia tego do systemu IRZ może w praktyce uniemożliwić części rolników skorzystanie z tego wsparcia. Wnosimy o rozważenie wydłużenia tego terminu.
Samorząd rolniczy zwraca uwagę na bardzo krótkie terminy składania wniosków. W związku z terminem wejścia w życie rozporządzenia oraz koniecznością przygotowania przez ARiMR formularzy i systemów teleinformatycznych istnieje ryzyko, że część producentów nie będzie miała realnej możliwości złożenia kompletnego wniosku. Dlatego, postulujemy wydłużenie terminów naboru, tak aby zapewnić producentom rolnym realną możliwość skorzystania z przewidzianych form pomocy.
Źródło: KRIR