Zarząd KRIR pismem z dnia 08 września 2026 r., zgłosił uwagi samorządu rolniczego do projektu Rady Ministrów w sprawie realizacji przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa zadań związanych z udzielaniem nadzwyczajnego wsparcia finansowego dla rolników dotkniętych znacznym wzrostem cen nawozów i oleju napędowego spowodowanym kryzysem na Bliskim Wschodzie w 2026 r., zgłaszam następujące uwagi samorządu rolniczego.
Projekt przewiduje wsparcie w wysokości do 500 zł/ha, przy czym maksymalna kwota nie oznacza, że każdy rolnik otrzyma pomoc w tej wysokości. W projekcie rozporządzenia nie wskazano średnich cen bazowych, co uniemożliwia rolnikom jakąkolwiek weryfikację i wyliczenie potencjalnego wsparcia. Jednocześnie uważamy, że za rok referencyjny, do którego powinna być odnoszona średnia cena nawozów, należy przyjąć średnioroczną cenę nawozów z 2025 r.
W ocenie samorządu rolniczego określony w projekcie okres kwalifikowalności zakupu nawozów, obejmujący okres od 1 marca do 15 sierpnia 2026 r., jest zdecydowanie zbyt krótki i nie odpowiada rzeczywistym warunkom prowadzenia produkcji rolnej. Zakupy nawozów dokonywane są przez rolników w różnych terminach, w zależności m.in. od rodzaju prowadzonej produkcji, warunków pogodowych, terminów agrotechnicznych oraz sytuacji cenowej na rynku. Dlatego wnioskujemy o objęcie pomocą faktur dokumentujących zakup nawozów dokonany w okresie od 1 września 2025 r. do 30 września 2026 r. Takie rozwiązanie pozwoli w większym stopniu uwzględnić rzeczywiste koszty poniesione przez gospodarstwa rolne w związku ze wzrostem cen nawozów.
Proponowana stawka dodatkowego wsparcia w wysokości 0,52 zł/l do zakupionego oleju napędowego jest niewystarczająca w stosunku do rzeczywistego wzrostu kosztów ponoszonych przez gospodarstwa rolne w związku ze wzrostem cen. Mając na uwadze skalę wzrostu kosztów produkcji rolnej oraz znaczenie paliwa dla prowadzenia działalności rolniczej, wnioskujemy o podwyższenie stawki dodatkowego wsparcia do poziomu odpowiadającego rzeczywistemu wzrostowi kosztów ponoszonych przez rolników. Jednocześnie wnioskujemy o rozszerzenie kwalifikowalności faktur o paliwo zakupione do końca września 2026 r., ponieważ ceny oleju napędowego są nadal wysokie, a obecnie trwają intensywne prace polowe.
Samorząd rolniczy zwraca uwagę na konieczność sprawnego, przejrzystego i możliwie najmniej obciążającego administracyjnie uruchomienia dodatkowego wsparcia do oleju napędowego. Zgodnie z projektem dodatkowa pomoc ma być wypłacana przez ARiMR, niezależnie od dotychczasowego zwrotu podatku akcyzowego realizowanego przez gminy w wysokości 1,48 zł/l. Wprowadzenie dwóch odrębnych mechanizmów wsparcia dotyczących tego samego zakupu paliwa może jednak powodować szereg problemów praktycznych zarówno po stronie rolników, jak i organów administracji.
Projektowane rozwiązanie może powodować w praktyce problemy związane z koniecznością ponownego przedstawiania przez rolników dokumentów, które zostały już złożone w urzędach gmin. Rolnicy złożyli faktury w gminach w ramach procedury zwrotu podatku akcyzowego. W szczególności rolnicy rozliczający się na zasadzie ryczałtu pozostawiają oryginały faktur w urzędzie. W przypadku konieczności złożenia wniosku do ARiMR rolnik będzie musiał ponownie iść do urzędu gminy w celu uzyskania: kopii decyzji dotyczącej zwrotu podatku akcyzowego, kopii wcześniej złożonych faktur, dokumentów potwierdzających wykorzystanie limitu w pierwszej transzy. Są to dodatkowe obciążenia administracyjne zarówno dla rolników jak i dla urzędów gmin, które będą musiały odszukiwać dokumentację, wykonywać kopię w celu jej przekazania.
Ponadto projekt rozporządzenia zakłada uwzględnianie faktur za zakup oleju napędowego z sierpnia 2026 r., a zakupy paliwa dokonane w tym miesiącu są rozliczane w kolejnym okresie w ramach systemu zwrotu podatku akcyzowego.
Samorząd rolniczy wnioskuje, aby wszystkie faktury za zakupione paliwo, mieszczące się w odpowiednim terminie, były uwzględnione w ramach projektowanego wsparcia, niezależnie od limitu wykorzystanego w ramach zwrotu podatku akcyzowego.
Samorząd rolniczy zdecydowanie sprzeciwia się zastosowaniu zasady udzielenia wsparcia według kolejności złożenia wniosku. Stosowanie kryterium kolejności zgłoszeń przy ograniczonym budżecie jest rażąco niesprawiedliwe i narusza zasadę równego traktowania podmiotów gospodarczych. Premiuje ono gospodarstwa z lepszym dostępem do infrastruktury cyfrowej oraz te, których faktury zostały szybciej przetworzone przez system KSeF lub dostawców paliw. Ponadto, przy powtarzających się awariach systemów teleinformatycznych ARiMR podczas masowych naborów, kolejność wniosków staje się loterią. Wprowadzenie odrębnej puli na limity środków do wsparcia na dofinansowanie zakupu nawozów i oleju napędowego oraz wprowadzenie mechanizmu proporcjonalnej redukcji stawek jest instrumentem, który zagwarantuje, że każdy rolnik otrzyma wsparcie.
Samorząd rolniczy uważa, że zaproponowany termin składania wniosków o wsparcie, tj. od 1 do 16 października 2026 r., jest zdecydowanie zbyt krótki. Okres ten przypada na czas intensywnych prac polowych związanych m.in. ze zbiorami, przygotowaniem pól i zasiewami. Wielu rolników nie ma możliwości bieżącego monitorowania terminów administracyjnych i składania wniosków w tak krótkim czasie. Wnioskujemy o wydłużenie terminu składania wniosków do co najmniej 30 dni.
Źródło: KRIR