Zarząd Krajowej Rady Izb Rolniczych, realizując wniosek przyjęty na XIII Posiedzeniu Krajowej Rady Izb Rolniczych VII kadencji, zwrócił się pismem z dnia 21 października 2026 r. do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi Stefana Krajewskiego w sprawie zmiany ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników w niżej wymienionym zakresie.
1.Zwiększenie puli miejsc w ośrodkach rehabilitacyjnych dla emerytów KRUS. Obecnie czas oczekiwania dla rolników–emerytów jest wielokrotnie dłuższy niż dla czynnych rolników i może wynosić nawet kilka lat. Rolnicy, którzy obecnie są emerytami powinni mieć realną możliwość korzystania z rehabilitacji w specjalistycznych centrach prowadzonych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, zwłaszcza gdy pomimo przejścia na emeryturę nadal prowadzą gospodarstwo.
Głównym zadaniem sanatoriów w odniesieniu do rolników czynnych zawodowo jest przywrócenie lub utrzymanie zdolności do pracy w gospodarstwie, leczenie chorób narządu ruchu, krążenia i neurologicznych oraz zapobieganie trwałej niezdolności do pracy. Również w przypadku rolników emerytów rehabilitacja w specjalistycznych ośrodkach ma ogromne znaczenie dla ich stanu zdrowia i zachowania zdolności do samodzielnego i godnego życia. Rolnicy-emeryci często przez całe życie nie mieli możliwości skorzystania z wypoczynku i zabiegów poprawiających stan zdrowia ze względu na specyfikę pracy w rolnictwie, gdzie trudno o zastępstwo. Dopiero po przejściu na emeryturę pojawia się szansa na wyjazd do sanatorium, po uzyskaniu skierowania od lekarza prowadzącego lub komisji KRUS, która potwierdza, opierając się na aktualnych wynikach badań i realnej potrzebie rehabilitacji sanatoryjnej, celowość wyjazdu do sanatorium. Należy podkreślić, że sanatoria KRUS są wyspecjalizowane w leczeniu chorób zawodowych rolników takich jak schorzenia narządu ruchu, układu krążenia czy neurologiczne, odgrywają też ogromną rolę w utrzymaniu samodzielności psychofizycznej, co jest kluczowe w codziennej życiu rolnika, a zwłaszcza emeryta. Dlatego Krajowa Rada Izb Rolniczych domaga się zapewnienia odpowiedniej liczby miejsc w sanatoriach dla rolników-emerytów. Krajowa Rada Izb Rolniczych stwierdza, że potrzebne jest zwiększenie wysokości środków przeznaczonych na rehabilitację leczniczą osób uprawnionych do emerytury rolniczej oraz wprowadzenie możliwości dokonywania przesunięć z puli środków przeznaczonych na świadczenia rehabilitacyjne dla rolników czynnych zawodowo do puli środków przeznaczonych dla rolników emerytów z uwagi na częste przypadki niewykorzystania miejsc w sanatoriach przez rolników czynnych zawodowo.
2.Zniesienie warunku 30 dni nieprzerwanej niezdolności do pracy, a przyjęcie faktycznego okresu chorobowego oraz podniesienie stawki zasiłku chorobowego z 25 zł za dzień. Warunki świadczeń za okres choroby powinny być dostosowane do innych grup zawodowych.
Krajowa Rada Izb Rolniczych wnioskuje o wprowadzenie zmian w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników, polegających na przyznaniu prawa do zasiłku chorobowego od pierwszego dnia czasowej niezdolności do pracy. Zgodnie z aktualnymi zasadami KRUS, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu (rolnikowi, jego małżonkowi lub domownikowi) tylko wtedy, gdy niezdolność do pracy wskutek choroby trwa nieprzerwanie przez co najmniej 30 dni. Zdaniem samorządu rolniczego zasiłek powinien przysługiwać za każdy dzień niezdolności do pracy potwierdzony zaświadczeniem lekarskim niezależnie od długości trwania choroby.
Przy obecnej stawce świadczenia chorobowego wynoszącej 25,00 zł za każdy dzień niezdolności do pracy, brak wypłaty przy zwolnieniu trwającym krócej niż 30 dni choroby stanowi istotne obciążenie budżetu gospodarstwa rolnego, szczególnie w obliczu koniczności finansowania leczenia i ewentualnego zastępstwa w pracy polowej. Zdaniem Krajowej Rady zasiłek chorobowy powinien być podwyższony do takiej wysokości, jaką otrzymują inne grupy zawodowe. Obecne przepisy są krzywdzące dla osób ubezpieczonych w KRUS. Wprowadzenie wypłaty zasiłku od pierwszego dnia choroby zapewni realne bezpieczeństwo socjalne i wsparcie w procesie zdrowienia.
3.Zmiana przepisów art. 28 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, który stanowi, że wypłata renty rolniczej ulega zawieszeniu w całości lub części, jeśli rencista nie zaprzestanie działalności rolniczej.
Obecnie osoby przechodzące na emeryturę rolniczą mogą nadal prowadzić gospodarstwo. Jednak współmałżonek emeryta prowadzącego gospodarstwo, jeśli jest rencistą otrzymuje świadczenie pomniejszone o część uzupełniającą. Pozbawianie schorowanych rolników prawa do części renty jest wyraźnym zaniedbaniem legislacyjnym wymagającym pilnego uregulowania. Podobna sytuacja dotyczy rolników-rencistów, gdy drugi małżonek jest ubezpieczony w ZUS. Przy rencie stałej rolnik nie otrzyma 100% części uzupełniającej, gdy małżonek ubezpieczony jest w ZUS oraz przy rencie okresowej nie otrzyma 50% części uzupełniającej, gdy małżonek ubezpieczony jest w ZUS. Przedstawiona wyżej sytuacja jest wysoce krzywdząca dla rolników i wymaga pilnego podjęcia działań legislacyjnych, aby zapewnić rencistom prawo do pełnej renty bez względu na sytuację współmałżonka oraz niezależnie od prowadzenia gospodarstwa rolnego samodzielnie.