W odpowiedzi na wniosek samorządu rolniczego (do pobrania tutaj) w sprawie kwalifikowalności podatku VAT w interwencji I.11 Premie dla młodych rolników oraz I.10.5 Rozwój małych gospodarstw dla rolników ryczałtowych Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) pismem z dnia 19 marca 2026 r. przekazało następujące wyjaśnienia.
Zgodnie z ust. 1 pkt 7 lit. a w podrozdziale VIII.2. wytycznych podstawowych (1) VAT jest kosztem niekwalifikowalnym dla rolników. Zasada ta odnosi się do interwencji inwestycyjnych, takich jak np. I.10.5 Rozwój małych gospodarstw i wszystkich beneficjentów – rolników niezależnie od formy w jakiej rozliczają się z Urzędem Skarbowym.
MRiRW zwraca uwagę, że na sytuację rolników mają wpływ nie tylko regulacje wynikające z wytycznych IZ, ale także szereg innych przepisów, w tym przypadku przepisy ustawy o podatku VAT (2). Rolnik ryczałtowy odzyskuje podatek VAT dokonując dostawy produktów rolnych lub świadcząc usługi rolnicze podatnikowi VAT, który powiększa należność przysługującą rolnikowi ryczałtowemu o 6,5% kwoty należnej pomniejszonej o kwotę zryczałtowanego zwrotu. Rolnik ryczałtowy ma więc możliwość częściowego odzyskania podatku naliczonego.
Natomiast w interwencji I.11 Premie dla młodych rolników nie występują koszty kwalifikowalne bądź niekwalifikowalne, a jedynie zakres wsparcia. Biznesplan młodego rolnika powinien przewidywać inwestycje w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne związane z rozpoczynaniem i rozwojem działalności rolniczej w gospodarstwie w zakresie wytwarzania nieprzetworzonych produktów rolnych lub przygotowania ich do sprzedaży, o szacunkowej wartości w kwocie netto wynoszącej co najmniej 70% (niekoniecznie 100%) kwoty pomocy.
Szacunkowe wydatki na inwestycje w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne określone w biznesplanie w kwocie netto są weryfikowane przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) tylko na etapie przyznawania pomocy. Natomiast sprawdzenie realizacji biznesplanu odbywa się w ujęciu rzeczowym, a nie finansowym. Oznacza to, że na etapie wypłaty drugiej raty pomocy ARiMR sprawdza sam fakt zrealizowania inwestycji, a nie poniesione w związku z realizacją tej inwestycji wydatki czy udział poniesionych kosztów realizacji inwestycji w kwocie pomocy.
Ponadto zarówno w ramach I.11, jak i I.10.5 odbyły się już trzy nabory wniosków o przyznanie pomocy (w 2023 r., 2024 r. oraz 2025 r.), w ramach których VAT pozostawał kosztem niekwalifikowalnym. Zgodnie z aktualnym harmonogramem naborów w 2026 r. planowany jest tylko nabór dla I.11 (który może być ostatnim naborem w ramach PS WPR ze względu na prawdopodobieństwo wykorzystania zaplanowanej kwoty budżetu). W konsekwencji zmiana w zakresie warunków kwalifikowalności podatku VAT byłaby przejawem nierównego traktowania wobec wnioskodawców, którzy złożyli wnioski o przyznanie pomocy w latach poprzednich. Takie działania mogłyby zostać również zakwestionowane przez służby audytowe, chociażby ETO czy KE, zwłaszcza że ETO zalecał w swoim raporcie (3), aby podatek VAT był zwracany tylko podmiotom, które nie mogą w jakikolwiek sposób ubiegać się o jego odzyskanie, tj. w sytuacji, gdy podatek ten stanowi rzeczywisty koszt.
W związku z powyższym na tym etapie wdrażania MRiRW nie przewiduje zmian w zakresie kwalifikowalności podatku VAT w I.10.5 Rozwój małych gospodarstw ani zmian w zakresie szacunkowej wartości inwestycji w środki trwałe oraz wartości niematerialne i prawne w I.11 Premie dla młodych rolników. Pismo do pobrania