Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi pismem z dnia 25 marca 2026 r., przekazało następującą odpowiedź na stanowisko Krajowej Rady Izb Rolniczych w sprawie aktualnej sytuacji w rolnictwie z XI posiedzenia KRIR VII kadencji, które odbyło się 18 lutego 2026 r.:

Ad. Żądamy wprowadzenia interwencji na wielu rynkach m.in.: zbóż, trzody chlewnej i mleka za 2025 r. z wykorzystaniem środków UE i krajowych.

Produkcja trzody chlewnej, produkcja mleka oraz wsparcie produkcji zwierzęcej.

W odniesieniu do postulatów dotyczących wsparcia produkcji trzody chlewnej i mleka oraz wprowadzenia interwencji na rynkach produktów rolnych należy wskazać, że sektor produkcji zwierzęcej objęty jest instrumentami wsparcia realizowanymi zarówno w ramach Wspólnej Polityki Rolnej, jak i krajowych instrumentów wsparcia.

MRiRW prowadzi bieżący monitoring sytuacji rynkowej w sektorze produkcji zwierzęcej oraz analizuje możliwości zastosowania dostępnych instrumentów wsparcia na poziomie krajowym i unijnym.

Producenci prowadzący produkcję zwierzęcą objęci są wsparciem w ramach instrumentów realizowanych na poziomie Unii Europejskiej (UE), w szczególności w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (PS WPR). W jego ramach rolnicy mogą korzystać z szeregu interwencji inwestycyjnych i rozwojowych wspierających bezpieczeństwo produkcji, dobrostan zwierząt, modernizację gospodarstw oraz zwiększanie ich konkurencyjności.

Interwencja 1.10.3 „Inwestycje zapobiegające rozprzestrzenianiu się ASF”

Celem tej interwencji jest zapobieganie rozprzestrzenianiu się afrykańskiego pomoru świń poprzez wsparcie inwestycji w zakresie bioasekuracji.

Wsparcie może być przeznaczone m.in. na:

• budowę, przebudowę lub remont obiektów służących bioasekuracji,
• wykonanie ogrodzenia spełniającego wymagania bioasekuracji,
• zakup urządzeń dezynfekcyjnych,
• zakup i posadowienie silosów paszowych,  inwestycje umożliwiające utrzymywanie świń w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach.

Maksymalna wysokość pomocy wynosi do 100 tys. zł na beneficjenta, przy intensywności wsparcia do 80% kosztów kwalifikowalnych.

Nabór wniosków zakończony 1 października 2025 r. cieszył się dużym zainteresowaniem. Rolnicy złożyli 4 072 wnioski o przyznanie pomocy na kwotę 280,6 mln zł, w tym 1286 umów zawarto na kwotę 84,9 mln zł.

Kolejny nabór planowany jest od 2 września do 1 października 2026 r.

 Interwencja 1.10.15 „Inwestycje poprawiające dobrostan bydła i świń”

Wsparcie udzielane jest rolnikom na realizację inwestycji poprawiających dobrostan zwierząt, które wykraczają poza minimalne normy określone w przepisach prawa.

Pomoc obejmuje m.in.:

• zakup zautomatyzowanych instalacji poprawiających mikroklimat w budynkach inwentarskich,
• zakup systemów zarządzania stadem,
• zakup autonomicznych urządzeń do utrzymania czystości.

Wsparcie ma formę refundacji do 65% kosztów kwalifikowalnych, a łączny limit pomocy na jednego beneficjenta w okresie realizacji PS WPR wynosi 150 tys. zł.

W pierwszym naborze zakończonym 11 lipca 2025 r. rolnicy złożyli 2 385 wniosków na kwotę 290,1 mln zł.

Kolejny nabór planowany jest od 7 października do 6 listopada 2026 r.

Interwencja 1.11 „Premie dla młodych rolników”

Interwencja wspiera rozpoczynanie i rozwój działalności rolniczej przez młodych rolników, w tym prowadzących produkcję zwierzęcą.

Przygotowana została zmiana polegająca na podwyższeniu premii dla młodych rolników prowadzących produkcję zwierzęcą z 200 tys. zł do 300 tys. zł. W przypadku gospodarstw prowadzących głównie produkcję roślinną wysokość premii pozostaje na poziomie 200 tys. zł. Zmiana została pozytywnie zaopiniowana przez Komitet Monitorujący PS WPR podczas posiedzenia 29 października 2025 r. i oczekuje obecnie na zatwierdzenie przez Komisję Europejską (KE).

Warunkiem uzyskania premii w wysokości 300 tys. zł będzie prowadzenie produkcji zwierzęcej na odpowiednio wysokim poziomie, co najmniej 50% docelowej wielkości ekonomicznej gospodarstwa powinno pochodzić z produkcji zwierzęcej.

Ponadto biznesplan powinien przewidywać inwestycje związane z produkcją zwierzęcą o wartości co najmniej 210 tys. zł.

Kolejny nabór dla młodych rolników planowany jest od 1 czerwca do 31 lipca 2026 r.

I.10.1.2 Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność – instrumenty finansowe.

W ramach instrumentów finansowych producenci trzody chlewnej mogą korzystać z preferencyjnych kredytów inwestycyjnych obejmujących m.in.:

• gwarancję do 80% kwoty kredytu (do 9 mln zł),
• dopłaty do odsetek przez pierwsze cztery lata spłaty kredytu,
• możliwość objęcia kredytu gwarancją na okres do 15 lat.

Instrument ten może być wykorzystany m.in. na budowę lub modernizację chlewni oraz zakup jej wyposażenia.

Ponadto rolnicy prowadzący produkcję zwierzęcą dotychczas mogli korzystać również z innych interwencji PS WPR, w tym:

I.10.1.1 Inwestycje w gospodarstwach rolnych zwiększające konkurencyjność –

I.10.5 Rozwój małych gospodarstw.

Rozwój odnawialnych źródeł energii w rolnictwie, w tym biogazowni rolniczych.

Rozwój odnawialnych źródeł energii na obszarach wiejskich, w tym biogazowni rolniczych, stanowi jeden z kierunków działań wspieranych przez resort rolnictwa. Biogazownie rolnicze umożliwiają zagospodarowanie produktów ubocznych produkcji rolnej oraz przetwórstwa rolno-spożywczego, a także przyczyniają się do dywersyfikacji dochodów gospodarstw rolnych i poprawy bezpieczeństwa energetycznego obszarów wiejskich.

Wsparcie inwestycji w odnawialne źródła energii realizowane jest m.in. poprzez interwencje inwestycyjne w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, a także poprzez krajowe instrumenty wsparcia. Jednocześnie prowadzone są działania mające na celu rozwój sektora biogazu rolniczego oraz uproszczenie procedur inwestycyjnych dla tego typu instalacji.

W ramach interwencji I.10.2 „Inwestycje w gospodarstwach rolnych w zakresie OZE i poprawy efektywności energetycznej” rolnicy mogą uzyskać wsparcie m.in. na:

• budowę biogazowni rolniczych,
• instalacje fotowoltaiczne do 50 kW wraz z magazynami energii,
• pompy ciepła,
• systemy zarządzania energią,
• poprawę efektywności energetycznej budynków inwentarskich.

W naborze przeprowadzonym w terminie od 21 października do 19 listopada 2025 r. złożono 1604 wnioski o przyznanie pomocy na kwotę 302,4 mln zł.

Kolejny nabór planowany jest w okresie od 5 października do 3 listopada 2026 r.

Rynki produktów rolnych w UE funkcjonują w oparciu o przepisy Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 (1), które określają zasady wspólnej organizacji rynków oraz dostępne instrumenty stabilizacji sytuacji cenowej. W ramach tych mechanizmów przewidziano m.in. zakupy interwencyjne oraz dopłaty do prywatnego przechowywania. Decyzje o ich uruchomieniu podejmuje wyłącznie KE, a nie państwa członkowskie.

W sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak gwałtowny spadek cen czy zakłócenia w handlu, KE może wprowadzić środki wyjątkowe w drodze aktów wykonawczych. Przykładem zastosowania takich instrumentów była pomoc udzielona producentom drobiu dotkniętym stratami związanymi z wystąpieniem wysoce zjadliwej grypy ptaków.

W związku z niekorzystną sytuacją na rynku wieprzowiny w 2025 r. MRiRW dwukrotnie występowało do KE o uruchomienie nadzwyczajnej pomocy dla producentów trzody chlewnej. Do tej pory Komisja nie wyraziła zgody na wdrożenie takiego wsparcia.

Ponadto w grudniu 2025 r. skierowano do Komisarza ds. Rolnictwa i Żywności wniosek o podniesienie cen interwencyjnych, wskazując na brak ich aktualizacji jako czynnik ograniczający skuteczność interwencji publicznej – kluczowego elementu siatki bezpieczeństwa rynków rolnych. W odpowiedzi KE podkreśliła, że obowiązujące ceny interwencyjne nie są powiązane z kosztami produkcji, lecz mają wspierać konkurencyjność unijnego rolnictwa i kierować większą część wsparcia na instrumenty dochodowe, takie jak płatności bezpośrednie czy działania inwestycyjne. Jednocześnie przypomniano, że interwencja publiczna może być stosowana jedynie w wyjątkowych okolicznościach, a jej nadmierna atrakcyjność mogłaby prowadzić do zakłóceń rynkowych i strukturalnych nadwyżek podaży.

Odnosząc się do sytuacji na rynku zbóż, należy podkreślić, że ceny w Polsce odzwierciedlają tendencje globalne, ponieważ rynek zbóż ma charakter międzynarodowy. Obecnie na świecie utrzymują się niskie ceny zbóż, co wynika m.in. z wysokiej podaży, kursów walut, uwarunkowań pogodowych oraz sytuacji politycznej i handlowej.

Ministerstwo od lat zachęca producentów do zrzeszania się w organizacjach producentów owoców i warzyw, które umożliwiają koncentrację podaży, wzmocnienie pozycji negocjacyjnej wobec przetwórców i handlu oraz zwiększenie stabilności ekonomicznej tych gospodarstw.

Organizacje te mogą korzystać z unijnego wsparcia na realizację programów operacyjnych. Podmioty te mają również możliwość stosowania działań zarządzania kryzysowego, takich jak wycofywanie produktów z rynku.

MRiRW na bieżąco monitoruje sytuację rynkową i podejmuje wszelkie możliwe działania na forum krajowym i unijnym, aby zapewnić polskim rolnikom stabilne warunki prowadzenia działalności.

Poniżej przedstawiam informacje w zakresie programów pomocowych wpływających na obniżenie kosztów produkcji:

• dofinansowanie kosztów utylizacji padłych zwierząt gospodarskich (2)

Pomoc polega na finansowaniu lub dofinansowaniu kosztów zbioru, transportu lub unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku m.in. świnie, ponoszonych przez producenta rolnego prowadzącego gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej, będącego mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorca.

Pomoc jest udzielana producentom rolnym za pośrednictwem podmiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania lub spalania padłych zwierząt gospodarskich,

Wysokość pomocy wynosi:

1) 100% kosztów zbioru i transportu każdej sztuki padłego zwierzęcia gospodarskiego z gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie;

2) 75% kosztów unieszkodliwienia każdej sztuki padłego zwierzęcia gospodarskiego z gatunku bydło, owce lub kozy, niepodlegającej badaniu w kierunku zakaźnych encefalopatii zwierząt (TSE) zgodnie z przepisami rozporządzenia wymienionego w pkt 2, lub z gatunku świnie lub konie.

• refundacja do 100% wydatków poniesionych na działania związane z bioasekuracją (2)

Pomoc skierowana jest do producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo w rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz który utrzymuje w tym gospodarstwie zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa).

Pomoc udzielana jest w formie refundacji wydatków na:

1. zakup mat dezynfekcyjnych,
2. zakup sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych lub deratyzacyjnych,
3. zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego,
4. zabezpieczenie budynków, w których utrzymywane są świnie, przed dostępem zwierząt domowych,
5. przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne – w przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej niż 50 sztuk świń.

Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy do spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków.

• zwrot podatku akcyzowego

Zgodnie z ustawą z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (3) zwrot podatku akcyzowego przysługuje producentom rolnym – osobom fizycznym, osobom prawnym lub jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej, będącymi posiadaczami gospodarstw rolnych w rozumieniu przepisów o podatku rolnym.

W ustawie budżetowej na 2026 rok na dopłaty do paliwa rolniczego zaplanowano kwotę w wysokości ponad 2 mld zł. Od 1 stycznia 2026 r. stawka zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej została podwyższona do 1,48 zł za 1 litr oleju napędowego.

Limit zwrotu podatku akcyzowego w 2026 r. wynosi:

— 162,80 zł * ilość ha użytków rolnych,

— 5,92 zł * średnia roczna liczba świń,

— 59,20 zł * średnia roczna liczba dużych jednostek przeliczeniowych bydła, kóz, owiec, koni.

Wnioski o zwrot podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystanego do produkcji rolnej do wysokości limitu zwrotu określonego na 2026 r. składa się do wójta, burmistrza (prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce położenia gruntów będących w posiadaniu lub współposiadaniu tego producenta rolnego (w tym dzierżawcy), w dwóch terminach:

• od 2 lutego 2026 r. do 2 marca 2026 r. producent składa wniosek o zwrot podatku akcyzowego wraz z fakturami VAT (lub ich kopiami) dokumentującymi zakup oleju napędowego do produkcji rolnej w okresie od 1 sierpnia 2025 r. do 31 stycznia 2026 r.,
• od 3 sierpnia 2026 r. do 31 sierpnia 2026 r. producent składa wniosek o zwrot podatku akcyzowego wraz z fakturami VAT (lub ich kopiami) potwierdzającymi zakup oleju napędowego do produkcji rolnej w okresie od 1 lutego 2026 r. do 31 lipca 2026 r.

Ponadto w celu uproszczenia procedury składania wniosków o zwrot podatku akcyzowego przez producentów rolnych, obecnie trwają prace nad zmianą systemu zwrotu podatku akcyzowego zawartego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej.

• pomoc dla pszczelarzy do przezimowanych rodzin pszczelich

Beneficjentem pomocy może być pszczelarz, który prowadzi działalność nadzorowaną w zakresie utrzymywania pszczół wpisanych do rejestru, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.

Pomoc ma charakter pomocy de minimis w rolnictwie i jest udzielana zgodnie z przepisami rozporządzenia Komisji (UE) nr 1408/2013 z dnia 18 grudnia 2013 r. w sprawie stosowania art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej do pomocy de minimis w sektorze rolnym (4) oraz przepisami o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej.

• pomoc na zakup czystorasowego buhaja rasy mięsnej

Pomoc przeznaczona jest dla producenta rolnego, który zakupił w roku złożenia wniosku o udzielenie pomocy lub w roku poprzedzającym rok złożenia takiego wniosku co najmniej jednego czystorasowego buhaja rasy mięsnej w wieku powyżej 13 miesięcy, dla którego wystawiono świadectwo zootechniczne, o którym mowa w art. 30 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1012 z dnia 8 czerwca 2016 r. (5).

Wysokość pomocy ustala się jako iloczyn kwoty 5000 zł i liczby zakupionych buhajów nie większej niż iloraz średniej liczby krów w gospodarstwie i liczby 15.

Średnią liczbę krów, ustala się:

• jako iloraz liczby krów będących w posiadaniu producenta rolnego w ostatnim dniu każdego miesiąca w roku poprzedzającym rok, w którym został zakupiony buhaj, i liczby 12;
• na podstawie danych zawartych w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie przepisów ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.
• dopłaty do ubezpieczeń upraw rolnych i zwierząt gospodarskich

Ze środków budżetu państwa są udzielane dopłaty do składek z tytułu zawarcia umów ubezpieczenia upraw rolnych i zwierząt gospodarskich na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich (6) do:

1) upraw zbóż, w tym gryki i kukurydzy, upraw rzepaku, rzepiku, słonecznika, facelii, gorczycy, lnu, konopi włóknistych, chmielu, tytoniu, warzyw gruntowych, drzew i krzewów owocowych, truskawek, ziemniaków, buraków cukrowych, bobowatych grubonasiennych (roślin strączkowych), w tym soi, upraw bobowatych drobnonasiennych lub roślin zielarskich, od zasiewu lub wysadzenia do ich zbioru, od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę, suszę, ujemne skutki przezimowania oraz przymrozki wiosenne lub

2) bydła, koni, owiec, kóz, drobiu lub świń od ryzyka wystąpienia szkód spowodowanych przez huragan, powódź, deszcz nawalny, grad, piorun, obsunięcie się ziemi, lawinę oraz w wyniku uboju z konieczności.

W 2026 roku dopłata wynosi 65% składki z tytułu ubezpieczenia upraw rolnych lub zwierząt gospodarskich.

• dopłaty do składek ubezpieczenia zwierząt gospodarskich

Stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 8 marca 2024 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach narzędzi zarządzania ryzykiem w formie wkładów finansowych na rzecz składek w ramach systemów ubezpieczeń w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (7) Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) udziela pomocy rolnikowi, który spełnia warunki określone w S 2 i 3 tego rozporządzenia oraz przedłoży w ARiMR wniosek wraz ze stosownymi załącznikami.

Producenci drobiu, świń, bydła, owiec, kóz i koni mogą wnioskować do ARiMR w wyznaczonych terminach (2 nabory rocznie) za pośrednictwem formularza udostępnionego na Platformie Usług Elektronicznych ARiMR o refundację 70% składki ubezpieczenia od ryzyka strat w dochodach w produkcji świń, bydła, owiec, kóz, koni lub drobiu spowodowanych wystąpieniem chorób zakaźnych zwierząt takich jak: pryszczyca, klasyczny pomór świń, afrykański pomór świń, wysoce zjadliwa grypa ptaków, afrykański pomór koni, księgosusz (pomór bydła), pomór małych przeżuwaczy, choroba pęcherzykowa świń, choroba niebieskiego języka, ospa owiec lub ospa kóz, gorączka doliny Rift, choroba guzowata skóry bydła, pęcherzykowe zapalenie jamy ustnej, wenezuelskie wirusowe zapalenie mózgu i rdzenia koni, choroba krwotoczna zwierzyny płowej, zaraza płucna bydła, rzekomy pomór drobiu, gruźlica bydła, bruceloza bydła (B. abortus), bruceloza owiec i kóz (B. melitensis), wąglik, wścieklizna, bąblowica, przenośna encefalopatia gąbczasta (TSE), kampylobakterioza, listerioza, salmonella (salmonelloza odzwierzęca), włośnica, szczep E. coli wytwarzający werotoksynę, zakaźne zapalenie nosa i tchawicy bydła /otręt bydła, wirusowa biegunka bydła, choroba mętwikowa bydła, zaraza rzęsistkowa bydła, enzootyczna białaczka bydła, gorączka Q, paratuberkuloza.

Ochroną ubezpieczeniową objęte zostają straty, które przekroczą 20% średniej rocznej produkcji z poprzednich trzech lat lub średniej z trzech lat opartej na okresie pięciu wcześniejszych lat, z wyłączeniem wartości najwyższej i najniższej.

Na 2026 r. planowane są 2 nabory wniosków.

• kredyty na realizację inwestycji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej

Kredyty udzielane są przez banki współpracujące z ARiMR.

Kredytowaniem może być objęta produkcja rolna prowadzona w ramach działalności wymienionych w „Wykaz działalności w zakresie rolnictwa, przetwórstwa produktów rolnych, przetwórstwa ryb, skorupiaków i mięczaków lub w zakresie rybactwa śródlądowego”. Pomoc polega na stosowaniu dopłat do oprocentowania kredytów bankowych udzielonych producentowi rolnemu.

Kwota kredytu nie może przekroczyć:

1. 80% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 5 mln zł, w przypadku inwestycji realizowanych w gospodarstwie rolnym,
2. 70% wartości nakładów inwestycyjnych i wynosić więcej niż 8 mln zł w przypadku inwestycji realizowanych w dziale specjalnym produkcji rolnej.

Oprocentowanie kredytu na realizację inwestycji jest zmienne i nie może wynosić więcej niż stopa referencyjna WIBOR 3M powiększona o nie więcej niż 2,5 punktu procentowego. Oprocentowanie płacone bankowi przez kredytobiorcę w zależności od Banku wynosi 4,50 % 4,89 96.

• kredyty na wznowienie produkcji i odtworzenie środków trwałych

Kredyt na wznowienie produkcji w gospodarstwach rolnych i działach specjalnych produkcji rolnej, w których wystąpiły szkody spowodowane niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi może zostać udzielony w terminie do 12 miesięcy od daty sporządzenia protokołu przez komisję powołaną przez wojewodę.

Oprocentowanie tych kredytów wynosi 0,5% dla producenta rolnego, który w dniu wystąpienia szkód posiadał ubezpieczone 50% powierzchni upraw rolnych, z wyłączeniem wieloletnich użytków zielonych, lub co najmniej 50% liczby zwierząt gospodarskich, w przypadku pozostałych producentów rolnych oprocentowanie obecnie wynosi 4,11%.

Ad. Żądamy od Rządu RP stanowczego stanowiska sprzeciwiającego się tymczasowemu stosowaniu Umowy handlowej UE-Mercosur przez Komisję Europejską.

Z uwagi na obawy o negatywne konsekwencje umowy UE-Mercosur dla polskiego sektora rolnego i zgodnie z oficjalnym stanowiskiem Rządu RP konsekwentnie prezentowanym na forum UE 9 stycznia 2026 r. Polska zagłosowała wraz z Austrią, Francją, Irlandią i Węgrami i przy wstrzymaniu się od głosu Belgii przeciwko decyzjom Rady UE w sprawie podpisania i tymczasowego stosowania obu umów UE-Mercosur, tj. przejściowej umowy w sprawie handlu (ITA) oraz całościowej umowy o partnerstwie (EMPA). Stosowne decyzje Rady UE uzyskały jednak wymaganą większość kwalifikowaną i w konsekwencji Umowy ITA i EMPA zostały podpisane 17 stycznia 2026 r.

21 stycznia 2026 r. Parlament Europejski (PE) przyjął rezolucję w sprawie skierowania umowy ITA oraz EMPA do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) celem zbadania ich zgodności z traktatami UE, co odnotowaliśmy z zadowoleniem. Do czasu wydania orzeczenia przez TSUE PE nie podejmie decyzji w sprawie umowy ITA oraz EMPA

W związku z informacjami o ratyfikacji umowy przez Argentynę i Urugwaj przewodnicząca KE ogłosiła 27 lutego 2026 r. tymczasowe stosowanie umowy UE-Mercosur między UE i tymi krajami Mercosur, które ją ratyfikują. Dokładna data rozpoczęcia tymczasowego stosowania umowy nie jest obecnie znana (szacuje się, że może to być w maju) – zależy to od daty wymiany przez strony stosownych notyfikacjⁱ. Pełne (a nie tymczasowe) wdrożenie umowy będzie możliwe dopiero po wyrażeniu zgody przez PE.

W kontekście toczących się dyskusji nt. wyników zakończonych negocjacji z Indiami, MRiRW na bieżąco formułuje postulaty i wkłady do stanowisk Polski prezentowanych na forum UE (przede wszystkim na Komitecie Polityki Handlowej) przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii. W naszych wkładach zwracamy się o uzyskanie przez MRiT brakujących informacji nt. szczegółów uzgodnień KE z partnerami, wyjaśnienie niejasności z tym związanych, prezentujemy również postulaty do toczących się rozmów oraz oceny wyników negocjacji w obszarach już zamkniętych. Jeśli chodzi o Indie, KE dopiero opracuje całościowy projekt umowy, który następnie będzie poddany dyskusji i procedurze przyjmowania w ramach UE. Wówczas też przyjęte będzie ostateczne stanowisko Rządu na podstawie wniosku sformułowanego przez MRiT przy współpracy z innymi resortami, w tym z MRiRW.

MRiRW jest w trakcie analizowania wyników negocjacji z Indiami. Wstępna ocena jest taka, że umowa z Indiami nie powinna powodować poważniejszych zagrożeń dla rynku rolnego UE, przy czym uzyskane korzyści w dostępie do rynku indyjskiego z punktu widzenia polskich najważniejszych interesów eksportowych będą raczej ograniczone w zakresie towarów rolnych.

Stanowiska MRiRW dotyczące rolnych aspektów prowadzonych przez Komisję negocjacji handlowych prezentowane są również na forach dedykowanych rolnictwu, w tym przede wszystkim na posiedzeniach Rady ds. Rolnictwa i Rybołówstwa (AGRIFISH). Na posiedzeniu AGRIFISH 26 stycznia 2026 r. przedstawiłem w imieniu Polski, Austrii, Słowacji i Węgier pisemne stanowisko dotyczące niezbędnych działań celem ochrony wrażliwych sektorów rynku rolnego UE w kontekście umów handlowych z krajami trzecimi. W stanowisku zwróciliśmy uwagę na potrzebę:

• uwzględniania w porozumieniach handlowych skutecznych i dostosowanych do specyfiki sektora rolnego mechanizmów ochronnych na wypadek nadmiernego importu,
• pogłębienia analiz skumulowanego wpływu umów na rolnictwo UE celem przedstawienia ich pełnego obrazu,
• ustanowienia odpowiednich mechanizmów finansowych dla rekompensowania rolnikom ewentualnych strat związanych z wejściem w życie porozumień handlowych z krajami trzecimi,
• a także dostosowania produktów importowanych do unijnych standardów produkcji.

W przypadku standardów – w odpowiedzi na konsekwentnie zgłaszane przez Polskę oraz inne państwa członkowskie UE o podobnym stanowisku postulaty – KE zapowiedziała działania na rzecz wzmocnienia procedur kontroli bezpieczeństwa w imporcie żywności z krajów trzecich oraz większe dostosowanie wymagań dotyczących produktów importowanych do wymogów produkcji UE w obszarze pestycydów i dobrostanu zwierząt. Aktualnie KE prowadzi analizy dotyczące możliwości zmiany przepisów, które zmierzałyby w tym kierunku. Komisja zapowiedziała też zwiększenie audytów dokonywanych na miejscu w państwach trzecich. Te zapowiedzi to krok w dobrą stronę i oczekujemy na ich sprawną realizację. Wskazujemy jednocześnie, że do czasu zakończenia przez KE ww. prac i wdrożenia przepisów dostosowujących produkty importowane do standardów UE należy wstrzymać się z przyjmowaniem nowych decyzji liberalizujących cła w imporcie spoza UE. Postulat ten znalazł się w ww. dokumencie pisemnym zaprezentowanym na AGRIFISH 26 stycznia 2026 r.

¹ Zgodnie z zapisami umowy ITA „Tymczasowe stosowanie niniejszej Umowy przez Unię Europejską i PaństwoSygnatariusza MERCOSUR rozpoczyna się pierwszego dnia drugiego miesiąca następującego po dniu, w którym Unia Europejska i dane Państwo-Sygnatariusz MERCOSUR powiadomiły się o zakończeniu swoich procedur wewnętrznych lub o ratyfikacji niniejszej Umowy i potwierdziły swoją zgodę na tymczasowe stosowanie niniejszej Umowy/’.

Ad. Zapewnienia Il filarowej silnej budżetowo WPR na lata 2028-2034.

Przyszła Wspólna Polityka Rolna po 2027 r.

Dyskusja o przyszłości Wspólnej Polityki Rolnej jest dziś w dużej mierze dyskusją o bezpieczeństwie żywnościowym Europy oraz stabilności dochodów rolników. Debata ta toczy się obecnie zarówno w Polsce, jak i w Brukseli. W lipcu 2025 roku KE przedstawiła propozycje nowej WPR oraz poziomu jej finansowania. Polsce zaproponowano około 24,6 miliarda euro, co stanowi największą kopertę spośród wszystkich państw członkowskich.

W obliczu wojny za naszą wschodnią granicą, napięć geopolitycznych i zmian klimatu WPR musi pozostać strategicznym instrumentem UE. Polska konsekwentnie podkreśla, że silne rolnictwo wymaga silnej, stabilnej i dobrze finansowanej Wspólnej Polityki Rolnej.

Komisja proponuje utworzenie jednego wspólnego Krajowego i Regionalnego Planu Partnerstwa na lata 2028-2034 oraz połączenie dotychczasowych instrumentów w ramach jednego funduszu. Ma to uprościć system i zwiększyć elastyczność wydatkowania środków. Jednocześnie część działań rozwojowych, takich jak infrastruktura wiejska czy przedsiębiorczość, nie miałaby odrębnej koperty finansowej, co rodzi ryzyko konkurowania o środki z innymi politykami.

W odpowiedzi na te obawy, po interwencjach Polski i innych państw, Komisja zaproponowała mechanizm rural target, czyli obowiązek przeznaczenia co najmniej 10 procent środków każdego planu na inwestycje na obszarach wiejskich i w rolnictwie. Według wstępnych szacunków Polska mogłaby w ten sposób przeznaczyć dodatkowo około 8,9 miliarda euro na rozwój wsi i rolnictwa.

KE przedstawiła także dodatkową propozycję finansową, polegającą na umożliwieniu państwom członkowskim wcześniejszego dostępu do części tzw. kwoty elastyczności (flexibility amount), która zgodnie z pierwotnym projektem miała być wykorzystana w ramach przeglądu śródokresowego. W przypadku Polski szacuje się możliwość wcześniejszego zaprogramowania w ten sposób około 8,8 mld euro na rzecz rolnictwa i społeczności wiejskich.

Kluczowe pozostaje zapewnienie stabilności i przewidywalności wsparcia. Tylko wtedy rolnicy mogą inwestować i planować rozwój. Szczególnego znaczenia nabierają regiony przygraniczne. Utrzymanie aktywnego rolnictwa, inwestycje w infrastrukturę i rozwój przedsiębiorczości na obszarach wiejskich to element budowania odporności państwa, czyli zdolności do zapewnienia stabilnej produkcji żywności i funkcjonowania regionów mimo kryzysów.

Ad. Żądamy wprowadzenia ochrony produkcji rolnej na obszarach wiejskich.

Kwestie planowania przestrzennego należą do właściwości Ministra Rozwoju i Technologii, dlatego wszelkie postulaty związane ze zmianą ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym powinny być kierowane do tego resortu. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi posiada jedynie uprawnienie do zaopiniowania projektów planów ogólnych gmin pod kątem kształtowania przez nie rolniczej przestrzeni produkcyjnej oraz umożliwienia rozwoju produkcji rolniczej.

Opiniując te projekty Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zgłasza zastrzeżenia co do ilości jak i zakresu przestrzennego stref z zabudową typowo rolniczą, tj. stref wielofunkcyjnych z zabudową zagrodową oraz stref produkcji rolniczej. Zwraca również uwagę władzom gmin, że należy przeanalizować ilość aktywnych gospodarstw rolnych na ich terenie i dostosować wielkość i rodzaj stref do potrzeb prowadzonej działalności rolniczej. Dodatkowo, Minister zwraca uwagę na kształtowanie rolniczej przestrzeni produkcyjnej w trakcie wyrażania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych klas I – III na cele nierolnicze, na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych.

Co do zasady zgoda nie jest wyrażana wówczas, gdy planowana inwestycja powoduje fragmentację przestrzeni rolniczej, a także wtedy, gdy w ocenie MRiRW powstaje ryzyko konfliktów przestrzennych. Oznacza to, że istnieją instrumenty, które zapewniają Ministrowi wpływ na politykę przestrzenną gminy w zakresie ochrony gruntów rolnych dla rolnictwa.

Jednym z aktualnych priorytetów Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi są działania na rzecz ochrony funkcji produkcyjnych wsi, wpisane do priorytetów polityki członków Rady Ministrów² . Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ochrony funkcji produkcyjnych wsi, trafił do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Proponowane regulacje tworzą bardziej przewidywalne warunki prowadzenia działalności rolniczej, uwzględniają realia życia na wsi i porządkują relacje sąsiedzkie.

Wypracowane rozwiązania zostaną poddane konsultacjom społecznym. Będziemy dążyć do jak najszybszego wprowadzenia przepisów w życie. Więcej informacji na stronie: www.gov.pl/web/rolnictwo/wies-produkcyjna-i-mieszkaniowa--rownowaga-interesow.

Podstawa prawna:

• Dz.U.UE.L.2013.347.671.
• Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2015 r. poz. 187 ze zm.).
• ustawa z dnia 10 marca 2006 r. o zwrocie podatku akcyzowego w cenie oleju napędowego wykorzystywanego do produkcji rolnej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1948 z późn. zm.).
• Dz. U.UE.L 2013 Nr 352, str. 9.
• Dz. U.UE.L 171 z 29.06.2016, str. 66, z późn. zm.
• Dz. U. z 2025 r. poz. 251.
• Dz. U. z 2024 r. poz. 355.

Tutaj można pobrać Stanowisko KRIR i Odpowiedź MRiRW