W odpowiedzi na wniosek KRIR pobierz, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, pismem z dnia 26 maja 2026 r. przekazało następujące informacje w sprawie przekazywania gruntów z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pod budowę baz technicznych dla spółek wodnych.
Ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa ustanawia zamknięty katalog podmiotów, na rzecz których Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa może nieodpłatnie przekazywać nieruchomości wchodzące w skład ZWRSP. Spółki wodne nie zostały wymienione w art. 24 ww. ustawy jako podmioty uprawnione do nieodpłatnego nabywania nieruchomości z ZWRSP. W obowiązującym stanie prawnym nie ma zatem podstawy prawnej do nieodpłatnego przekazywania nieruchomości ZWRSP na rzecz spółek wodnych.
Należy przy tym zauważyć, że pomimo publicznego charakteru zadań realizowanych przez spółki wodne, takich jak ochrona gruntów rolnych, poprawa stosunków wodnych, czy utrzymanie urządzeń melioracyjnych, ich status prawny nie wskazuje na zasadność stosowania wobec nich szczególnych preferencji w zakresie rozdysponowania nieruchomości Skarbu Państwa. Zdolność spółek wodnych do nabywania nieruchomości jest obecnie tożsama ze zdolnością innych osób prawnych prawa prywatnego, co oznacza możliwość pozyskiwania gruntów wyłącznie na zasadach ogólnych, tj. odpłatnie.
Ewentualne umożliwienie nieodpłatnego przekazywania nieruchomości ZWRSP na rzecz spółek wodnych wymagałoby zmiany przepisów prawa. W szczególności konieczne byłoby:
- rozszerzenie katalogu podmiotów wymienionych w art. 24 ww. ustawy i jednoznaczne określenie celu przekazywania nieruchomości (np. realizacja inwestycji infrastrukturalnych związanych z gospodarką wodną),
- wprowadzenie mechanizmów zabezpieczających interes Skarbu Państwa, w tym zasad nadzoru oraz konsekwencji w przypadku braku wykorzystania nieruchomości zgodnie z celem przekazania.
Na obecną chwilę nie jest jednak planowane podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia regulacji, o których mowa powyżej.
Odnosząc się zaś do postulatu uruchomienia ze środków KPO programu umożliwiającego budowę baz technicznych dla spółek wodnych, uprzejmie informuję, że postulat ten nie może zostać uwzględniony z uwagi na brak zgodności tego rodzaju przedsięwzięć z zakresem i celami inwestycji przewidzianych w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności. Środki KPO mają charakter celowy i mogą być przeznaczane wyłącznie na działania wpisujące się w reformy i inwestycje uzgodnione z Komisją Europejską, w szczególności związane z transformacją klimatyczną, cyfryzacją, zwiększaniem odporności gospodarki oraz realizacją zasady „nie czyń poważnych szkód” (DNSH). Finansowanie budowy baz technicznych dla spółek wodnych nie zostało przewidziane w obowiązujących komponentach KPO ani w katalogu kwalifikowalnych wydatków. Ponadto środki KPO są ograniczone czasowo i muszą zostać zakontraktowane oraz rozliczone w terminach wynikających z przepisów unijnych. Ogólny termin na realizację i rozliczenie wszystkich reform oraz inwestycji w ramach KPO upływa 31 sierpnia 2026 r., natomiast inwestycja dedykowana zrównoważonej gospodarce wodnej na obszarach wiejskich (inwestycja B3.3.1), została zakończona 12 grudnia 2025 r.
Podstawa prawna:
(1) ustawa z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 826, z późn. zm.).
Odp. MRiRW do pobrania